<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2//EN"> <HTML> <HEAD> <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html;CHARSET=Shift_JIS"> <META NAME="author" CONTENT="SIBAYAMA Zyun'iti, Esperanto, dokumento, tertremo, Kobe, *^y'Y}p> <TITLE>dokumentaj mesagxoj pri la Tertremo de Kobe</TITLE> <style type="text/css"> <!-- .bloko1 {background-color:#ffeecc; color=#604020} .bloko2 {background-color:#ffcccc; color=#402000} .bloko3 {background-color:#ffccee; color=#503010} p{color:#886600} b{color:#dd4422} h3{color:#3366dd} h2{color:#6633dd} h1{color:#dd3366} a:link{color:#11a533} a:visited{color:#a51133} a:active{color:#11dd33} --> </style> </HEAD> <BODY BGCOLOR="#f0c080"> <div align="center" class="Times New Roman" > <a name="kapo"><b>dokumento de SIBAYAMA Zyun'iti</b></a> <h2 align="center">LA GRANDA TERTREMO EN KOBE, <br> <i>1995-01-17</i></h2> </div> <a name="parto1"><hr></a> <h3 align="center">RESUMO</h3> Je 05:46 Japana Tempo en la 17a de januaro, 1995, okazis tertremego en la distrikto de Kobe. La epicentro estis je 34 gradoj 36 sekundoj Norde, 135 gradoj 02 sekundoj Oriente, kun la Ri&#293;tera skalo je 7,2. Per &#285;i, 6433 personoj perdis vivon, &#265;. 44 mil personoj vunditaj, kaj pli ol 500 mil domoj frakasitaj.<br><br> Mi mem lo&#285;is en fora sekura parto, kaj kelkajn fojojn sendis mesa&#285;on al tiama 'soc.culture.esperanto'. Mi revivigas tiamajn mesa&#285;ojn. Cetere, en esperantista medio, retpa&#285;o <a href="http://www.kt.rim.or.jp/~aleks-jp/beljapan/kobe%2795/kobe95.htm"> Aleksandlando: Kobe'95 - neforgesebla...</a> montras kelkajn fotojn de la dama&#285;ita distrikto.<br><br> <div align="right">surretigita en 2006-01-17</div> <hr> <h3 align="center">Verkita je 1995-01-17 09:30</h3> Je 1995-01-17 05:46 loka tempo (ankora&#365; 01-16 en multaj terglobaj regionoj), okazis tertremo de Magnitudo 7.2 en la norda parto de Insulo Awaji (A&#365;a&#285;i), kaj pro tio estas jen falo de domoj, jen falo de a&#365;tovojoj, ktp, precipe en la urboj Kobe, Oosaka, Kioto.<br><br> Ankora&#365; detalo ne estas certa.<br><br> <hr> <h3 align="center">Verkita je 1995-01-18</h3> Pasis 27 horoj de la Tertremo, atakinta la urbojn Kobe (Koobe) kaj la &#265;irka&#365;on. Pli ol 1800 homoj mortis, ankora&#365; pli ol 1000 perditaj. Pli ol 8000 domoj frakasitaj. Haltis vivolinio, precipe akvo, kio lasis fajron bruladi; jam preska&#365; &#265;esinta. Fervojaj kaj a&#365;tovojaj konstrua&#309;oj super la tero en ponto. Ties rekonstruado bezonon plurajn monatojn.<br><br> La tertremo estas tipo de "rekte de malsupro", kaj simila al tiu iam atakinta la San-Franciskan regionon en Usono.<br><br> <hr> <h3 align="center">Verkita je 1995-01-19</h3> Pasis 2 tagoj de la Tertremego. La nombro de la mortintoj superis 3000, kaj eventuale aldoni&#285;os plu, &#265;ar ankora&#365; kelkcent perditaj. La frakasitaj domoj nombras pli ol 20 mil. Fajroj ekbrulintaj en la komenca tempo jam preska&#365; &#265;esis, sed ankora&#365; ekas novaj.<br><br> La dama&#285;o estas &#265;efe en urboj Kobe, Nisinomiya, Asiya, kaj malpli en Amagasaki, Takarazuka. En Osaka kaj Kioto estis tertremo, sed serioza dama&#285;o &#349;ajne ne estas multaj.<br><br> Dom-perdintoj en la supre nomitaj regionoj amasi&#285;as ekzemple en la a&#365;ditorioj de lernejoj, por dormi, ricevi man&#285;on, ktp. Lernejoj ne funkcias.<br><br> Oni raportis, ke de Svisio flugis (flughavenoj sekuras) teamo de homoj kaj hundoj, preta ser&#265;i homojn el falintaj domoj; la teamo estas originale por ser&#265;i homojn de sub ne&#285;o.<br><br> La trajntrafiko de Japanio estas preska&#365; disigitaj en du partoj. De la nordo kaj oriento (Tokio, Nagoya ktp) &#285;is Kioto a&#365; Osaka, kaj de la sudo kaj okcidento (Fukuoka, Hirosima ktp) &#285;is Himezi. Estas fervoja konekto de la du regionoj tra Kioto sed ne tra Osaka, sed tio estas ne&#265;efa.<br><br> En la japana komputila reto por esperantistoj aperis kelkaj anoncoj de sekureco. Ankora&#365; ni ne scias pri seriozaj dama&#285;itoj. Mi nomas kelkajn, kies sekureco estis konfirmitaj;<br> s-roj Mine Yositaka, Sakamoto Syozi, Tacumi Hirosi, Nakamiti Tamio, s-ino Tahira Masako.<br><br> <hr> Jen aldona informo pri la situacio de telefonoj en la tertrema distrikto, el&#265;erpita de trans-afi&#349;ita mesa&#285;o en mian oficejon de NTT (Nippon- Telephone-Telegraph Co.).<br><br> *Rektaj paneoj en la urboj Kobe kaj &#265;irka&#365;o estas iom post iom riparitaj, a&#365; anstata&#365;itaj de provizora satelita konekto.<br><br> *Sed &#285;enerale estas tro multe da vokoj de/al la distrikto, e&#265; se ne serioze dama&#285;ita. Prioritato de konekto estas; 1-a: de la publika telefono a&#365; telefono en publika instanco en la distrikto. 2-a: de la distrikto. 3-a: al la distrikto. Tial oni prefere limigu vokon.<br><br> *Oni malakceptas telegramon al la plej dama&#285;ita loko, &#265;ar oni ne povos transmanigi la telegramon.<br><br> <hr> <h3 align="center">Verkita je 1995-01-20</h3> 3 tagojn post la granda tertremo en Japanio, nun estas jene; mortis pli ol 4000 homoj, frakasitaj a&#365; bruligitaj estis pli ol 30000 domoj. En lernejaj a&#365;ditorioj a&#365; similaj lokoj provizore amaslo&#285;as iom malpli ol tricent mil (300000) homoj. Tiu nombro superas la familianojn de la rekte frakasitaj a&#365; bruligitaj domoj, &#265;ar (1) estas dan&#285;ere lo&#285;i en iuj domoj, &#265;ar foje kaj refoje okazas posto-tremoj (krom-tremoj) post la tremego, kiuj eventuale frakasos jam malforti&#285;intajn domojn, (2) servo de akvo, gaso kaj rezervo de man&#285;oj ne estas, tial oni dependas servojn faratajn al tiaj rifu&#285;ejoj. Cxar trafikrimedoj estas multe limigitaj, a&#365;toj kun akvo, man&#285;o ktp ne povas facile atingi la rifu&#285;ejojn.<br><br> La teamo de svisaj homoj kaj hundoj jam eltrovis kelkajn homojn el sub la frakasitaj domoj.<br><br> <hr> <h3 align="center">Verkita je 1995-01-24</h3> Unu semajno pasis de la Tertremo okazinta en la 17a de januaro. Kredeble la mortintoj superos 5000 homojn. Elektro-provizo estis 90 % riparita, sed gaso kaj akvo ankora&#365; ne plene; provizo de gaso elvokus katastrofon, se gasdukto estas frakasita kaj gaso eliros. Feli&#265;e, grandaj gas-uzinoj kun gas-rezervujoj retis sekuraj.<br><br> La vivkondi&#265;oj de i.a. tricent miloj da rifu&#285;intoj estas la nuna plej severa problemo. Nokte estas 2 gradoj celsiaj. &#348;ajne la pleja bezono, akvo estis iagrade provizitaj. Oni parolas pri malfacilo de san-kondi&#265;oj; necesejoj, vindtukoj por infanetoj, medikamentoj en hospitaloj, ktp.<br> La karakteriza&#309;o de tiu &#265;i tertremo estas la tre limigita zono de la frakasado; kelkdek kilometrojn la&#365;longe kaj kelkajn kilometrojn la&#365;lar&#285;e. Proksimaj urboj, i.a. Osaka, certe tremis kaj kelkaj mortis, estas kompare sekuraj.<br><br> Oni parolas, ke registaroj ne povis agi &#285;ustatempe. La lokaj municipoj en la plej frakasita distrikto, Kobe k.a. bone faras; estas multaj, kiuj kritikas ilian neefikan agadon. Sed iliaj laborantoj mem estas multe dama&#285;itaj.<br><br> &#284;is nun, la konstruistoj &#285;enerale fieris pri la sekureco de domoj kaj vojoj. Oni apologias, ke &#265;i-foja atako superis la anta&#365;mezuritan desegnolimon. Pri tiaj aferoj poste da&#365;ros diskutoj. Subtera fervojo, por tiel diri, estis kredataj sekuraj. Certe neniu subtera tunelo estis 'tute' frakasitaj, sed fari&#285;is malsekura pro bre&#265;oj kaj frakasa&#309;oj. La urbo Kobe havas pli ol milionojn da lo&#285;antoj, kaj kun la &#265;irka&#365;o, du milionoj da lo&#285;antoj, el kiuj tricent mil estas preska&#365; sepono, kiu estas senhejma nun. Multeco de homoj signifas prosperon de industrio. La efiko sur la industrio de Japanio aperos iom post iom.<br><br> <hr> Re: Tertremo en Japanio (Semajnon poste)<br> 1995-01-17 05:46 (Je mil na&#365;cent na&#365;dek kvin, januare, la deksepan, la kvina kaj kvardek ses minutoj; tiel mi vo&#265;legas), okazis la tertremo. Foje ridantaj viza&#285;oj estas videblaj en la televida elsendo de la loko; oni instalis grandan tendon da banejo en kelkaj rifu&#285;ejoj, kaj semajnon poste centoj da homoj povis bani sin kaj purigi sin.<br><br> La burokrateca manko de administrado tie kaj &#265;i tie estis troveblaj. La&#365; la japana le&#285;o, kuracado estas permesata nur al la personoj kun la japana diplomo. Franca ambulanca teamo venis Japanion, sed pro tio, ili nur povis helpi konsili japanajn kuracistojn, sed mem ne povis kuraci. Nur hiera&#365; oni permesis ilin esceptokaze kuraci homojn.<br><br> Firmaoj kaj administrejoj havadis manlibron pri la 'ur&#285;a situacio', sed multaj el ili estis trovitaj neefikaj en tia &#265;i granda dama&#285;o. Ofte oni ditas tie, ke oni komuniku tion kaj tion al tiu loko, kaj ricevu ordonon de tiu kaj tiu loko, ktp. Sed kiam komunik-rimedoj estis urbo-skale detruitaj, kaj laboristoj, kiuj &#265;iutage venadas tra horo(j) da veturado, ne povas aperi pro distrikto-skale detruitaj kondi&#265;oj, la manlibraj indikoj fari&#285;is vanaj.<br><br> <hr> <div align="right"> <a href="../index.htm"> al la hejmo </a>&#160;&#160;&#160; <a href="#kapo">al la kapo </a><BR> </div> </font> </BODY></HTML>